Interview met burgemeester Tjarda Struik over toegankelijk stemmen en inclusie
Tjarda Struik is burgemeester van Leiderdorp. Ze is zelf bijna blind. Struik ziet dat haar aanwezigheid als burgemeester met een visuele beperking automatisch meer bewustzijn creëert voor toegankelijkheid. “Doordat ik er ben, ga je automatisch denken: oh ja, daar moet ook nog iets mee.” Politieke partijen en de gemeente letten daardoor beter op toegankelijkheid.
Struik vertelt hoe belangrijk toegankelijke verkiezingen zijn voor een gezonde democratie. Volgens haar werkt een democratie alleen goed “als iedereen zijn stem kan laten horen die dat wil”. Daarbij vindt ze het essentieel dat mensen zo zelfstandig mogelijk kunnen stemmen. Struik: “Niet iedereen kan dat, maar voor wie het wél kan, moet het goed geregeld zijn.”
Wat Leiderdorp doet voor toegankelijke verkiezingen
Leiderdorp voldoet aan landelijke normen voor toegankelijke websites en begrijpelijke taal. In de stemlokalen zijn brede ingangen, voldoende draaiplek en medewerkers die weten hoe ze mensen moeten begeleiden. Er is een stembureau waar de kandidatenlijst wordt voorgelezen voor blinde kiezers met een stemmal, en er zijn hulpmiddelen beschikbaar zoals een vergrootglas Ook is er een lokaal initiatief waarbij vrijwilligers mensen naar het stembureau brengen.
Wat politieke partijen beter kunnen doen
Struik vindt dat partijen vooral moeten inzetten op begrijpelijke taal. Ze vertelt dat ze ooit een volledig ingesproken verkiezingsprogramma maakte, maar “uiteindelijk klikte niemand erop”. Veel mensen willen vooral duidelijke, hapklare informatie. Hulpmiddelen zoals een stemwijzer helpen daarbij: mensen beantwoorden vragen en kunnen daarna gericht verder lezen.
Toegankelijkheid in de gemeente
Leiderdorp is volgens Struik nog lang niet volledig toegankelijk. Wel is er meer aandacht voor het onderwerp. Mensen durven vaker te vertellen waar ze tegenaan lopen. De gemeente volgt de landelijke regels, maar soms ontstaan er toch problemen. Zo kan een blindengeleidelijn voor iemand met een rollator juist lastig zijn. “Toegankelijkheid blijft daarom altijd maatwerk”, zegt Struik.
De gemeente werkt met een adviesraad waarin inwoners met een beperking meedenken. “De adviesraad is erg waardevol, omdat meldingen van mensen met een beperking ontoegankelijkheid echt zichtbaar maakt,” zegt Struik. Daarnaast is het contact in Leiderdorp laagdrempelig: inwoners stappen makkelijk op de burgemeester af en de gemeenteraad zit echt in de haarvaten van de samenleving.
Hoe haar beperking haar leiderschap beïnvloedt
Struik vertelt dat haar visuele beperking invloed heeft op haar manier van leidinggeven. Non-verbale signalen ziet ze niet, maar ze voelt sfeer en spanning in een ruimte. “Ik voel dat er iets gebeurt en dat benoem ik dan.” In de gemeenteraad werkt ze daarom explicieter en meer samen met anderen, zoals de griffier.
Ook in gesprekken met boze inwoners merkt ze dat haar beperking iets verandert. Mensen moeten haar soms helpen met een stoel of iets aangeven. Daardoor ontstaat eerst een moment van samenwerking, wat de sfeer verzacht. Daarna kan het gesprek over de inhoud gaan.
Reacties op haar benoeming
De reacties op haar benoeming waren overweldigend en vaak ontroerend. Struik was eerder actief als “blindfluencer”, maar wil nu vooral gezien worden als burgemeester die een verhaal te vertellen heeft. Ze wil laten zien dat mensen met een beperking ook hoge functies kunnen vervullen.
Ze benadrukt dat ze niet alleen bijzonder is omdat ze blind is. Ze is ook jong, vrouw, geen oud-wethouder en actief op sociale media. Ze noemt het zelf “omgekeerde zeven vinkjes”. Ze hoopt dat haar voorbeeld anderen inspireert om ambities na te jagen, ook als ze niet in het standaardplaatje passen.
Over activisme en samenwerking
Struik: “Ik ben activistisch, maar niet op een harde manier”. Ze gelooft meer in bewustwording dan in acties zoals zich vastketenen. “Humor en zichtbaarheid werken beter”, zegt ze. Tegelijkertijd erkent ze dat de wereld nooit volledig toegankelijk zal worden, maar dat iedereen wel een steentje kan bijdragen.